در حالی که تنها بخش کوچکی از ناوگان حمل و نقل کشور را خودروهای فرسوده تشکیل میدهند، بررسیها نشان میدهد سهم آنها در تولید آلایندههای هوا چندین برابر خودروهای نو است. کارشناسان محیطزیست معتقدند نوسازی ناوگان حملونقل، توسعه حملونقل عمومی و تسریع در روند اسقاط خودروهای فرسوده از مهمترین راهکارهای بازگرداندن هوای پاک به کلانشهرها و کاهش ناترازی انرژی در کشور است.
به گزارش الفباخبر، هر صبح که پرده دود بر فراز شهرها گسترده میشود، میلیونها نفر ناخواسته هوایی را تنفس میکنند که سلامتشان را تهدید میکند. کودکان در مسیر مدرسه، سالمندان در پارکها و کارگرانی که ساعتها در خیابانها مشغول فعالیت هستند، نخستین قربانیان آلودگی هوایی هستند که سالهاست به یکی از دغدغههای اصلی شهرهای بزرگ کشور تبدیل شده است.
در پس این آسمان خاکستری، هزاران خودروی فرسوده همچنان در خیابانها تردد میکنند، خودروهایی که سهمی بسیار بیشتر از تعدادشان در تولید آلایندهها دارند و نفس شهر را به شماره انداختهاند، کارشناسان معتقدند نوسازی ناوگان حملونقل و اسقاط خودروهای فرسوده نه تنها راهی برای بازگرداندن آسمان آبی به شهرها، بلکه گامی مؤثر برای حفظ سلامت شهروندان، کاهش مصرف سوخت و تحقق توسعه پایدار است، موضوعی که اکنون بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه سیاستگذاران و متولیان محیط زیست قرار گرفته است.
آلودگی هوا که همچنان یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی کلانشهرهای کشور به شمار میرود، معضلی است که علاوه بر تهدید سلامت شهروندان، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گستردهای نیز به همراه دارد، در حالی که عوامل مختلفی در تشدید آلودگی هوا نقش دارند، بررسیها نشان میدهد سهم منابع متحرک بهویژه خودروهای فرسوده در تولید آلایندهها بسیار قابل توجه است.
از سوی دیگر، رشد تعداد وسایل نقلیه، فرسودگی ناوگان حملونقل عمومی و پایین بودن سهم حملونقل عمومی در سفرهای شهری، بر پیچیدگی این مسئله افزوده است. در چنین شرایطی، نوسازی ناوگان حملونقل و تسریع در اسقاط خودروهای فرسوده به عنوان یکی از راهکارهای کلیدی برای کاهش آلودگی هوا و بهبود کیفیت زندگی شهروندان مورد توجه قرار گرفته است.
با توجه به اهمیت موضوع، در هفته محیط زیست ( ۱۶ تا ۲۲ خرداد ) روز ۱۷ خرداد به موضوع «هوای پاک؛ تعهد مسئولان، مسئولیت شهروندی» با محوریت کاهش آلودگی هوا با نوسازی ناوگان حمل ونقل و کنترل آلاینده های صنعتی، اختصاص یافته است که در همین راستا، رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست در گفتوگو با ایرنا به تشریح وضعیت منابع متحرک، روند اسقاط خودروهای فرسوده و چالشهای پیشروی اجرای قانون هوای پاک پرداخته است.
احمد طاهری با اشاره به نقش تعیینکننده ناوگان حملونقل در آلودگی هوای کلانشهرها گفت: خودروهای فرسوده با وجود سهم محدود در ناوگان، بخش قابل توجهی از آلایندههای هوا را تولید میکنند و تسریع در روند اسقاط آنها میتواند هم به کاهش آلودگی هوا و هم به مدیریت مصرف سوخت در کشور کمک کند.
وی افزود: آلودگی هوا همچنان یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی کلانشهرهای کشور است، چالشی که بخش قابل ملاحظهای از آن در کلانشهرهایی همچون تهران و مشهد به عملکرد ناوگان حملونقل و به ویژه تردد خودروهای فرسوده بازمیگردد.
وی اظهار کرد: نتایج سیاهههای انتشار آلایندهها در کلانشهرهای کشور نشان میدهد منابع متحرک سهم بالایی در آلودگی هوا دارند، در تهران حدود ۶۰ درصد ذرات معلق و نزدیک به ۸۰ درصد آلایندههای گازی از طریق ناوگان حملونقل تولید میشود، حتی در شهرهایی مانند اراک و اصفهان که منابع ثابت سهم بیشتری در آلودگی هوا دارند، همچنان خودروها و سایر منابع متحرک از عوامل اصلی انتشار آلایندهها به شمار میروند.
طاهری با اشاره به ضرورت نوسازی ناوگان فرسوده گفت: بررسیها نشان میدهد فقط ۸ درصد ناوگان فرسوده تهران مسئول حدود ۳۸ درصد آلودگی ناشی از حملونقل است، همچنین هر خودروی فرسوده به طور متوسط ۹ برابر یک خودروی نو آلایندگی تولید میکند و حدود ۲ برابر بیشتر سوخت مصرف میکند.
به گفته وی، همین موضوع اسقاط خودروهای فرسوده را به یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش آلودگی هوا و رفع بخشی از ناترازی انرژی در کشور تبدیل کرده است.
رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به روند کند اسقاط در سالهای گذشته اظهار کرد: در سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ حدود ۱۵ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شد، در حالی که طی همان دوره بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار خودروی جدید وارد چرخه حملونقل کشور شد. این روند موجب انباشت گسترده خودروهای فرسوده شد که تعداد آنها اکنون بیش از ۲۰ میلیون دستگاه برآورد میشود.
وی ادامه داد: با آغاز به کار دولت چهاردهم، موضوع اسقاط خودروهای فرسوده به یکی از محورهای اصلی برنامههای کاهش آلودگی هوا تبدیل شد و در نتیجه، رکورد اسقاط سالانه کشور در سال ۱۴۰۳ شکسته شد به طوری که از ابتدای سال ۱۴۰۳ تاکنون بیش از ۵۳۰ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شدهاند.
وی تأکید کرد: حجم بالای خودروهای فرسوده انباشتهشده در سالهای گذشته، نیازمند همکاری گسترده همه دستگاهها و اتخاذ سیاستهای جدیتر برای تسریع روند نوسازی ناوگان است.
طاهری با اشاره به وضعیت حملونقل عمومی گفت: طی ۲ سال اخیر اقدامات مثبتی برای نوسازی ناوگان عمومی بهویژه در تهران انجام شده و حدود ۴۰۰ دستگاه اتوبوس برقی به ناوگان حملونقل شهری اضافه شده است، اما هنوز بخش قابل توجهی از ناوگان فرسوده است.
وی خاطرنشان کرد: پیش از ورود اتوبوسهای جدید، حدود ۹۰ درصد ناوگان اتوبوسرانی تهران فرسوده بود و هرچند با نوسازیهای انجامشده بخشی از این مشکل برطرف شده، اما فاصله زیادی تا رسیدن به وضعیت مطلوب وجود دارد.
وی همچنین پایین بودن سهم حملونقل عمومی در سفرهای شهری را از دیگر چالشهای موجود دانست و گفت: طبق قانون، بیش از ۴۰ درصد سفرهای شهری باید از طریق حملونقل عمومی انجام شود، اما این سهم در تهران اکنون حدود ۱۳ درصد است این در حالیست که با شناسایی موانع و آسیبشناسی چالشها، زمینه اجرای مؤثرتر قانون و رفع مشکلات موجود فراهم شود.
منبع؛ ایرنا
