به گزارش الفباخبر، به نقل از شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، با ورود تدریجی به فصل گرم، ازن به عنوان آلاینده شاخص روزهای گرم و آفتابی اهمیت بیشتری پیدا میکند. بررسی شاخص کیفیت هوای تهران از ابتدای سال تا ۱۱ خرداد، با تمرکز بر آلاینده ازن، نشان میدهد وضعیت امسال تا این مقطع مطلوبتر از سالهای گذشته بوده است. بر اساس میانگین ایستگاههای سنجش کیفیت هوا در شهر تهران، در سال ۱۴۰۵ طی این بازه ۶۳ روز در وضعیت پاک ثبت شده که در مقایسه با پنج سال اخیر بیشترین مقدار است و ۱۰ روز نیز در وضعیت قابل قبول بوده است؛ به بیان دیگر، تا اینجای سال همه روزها در مجموع میانگین شهر، در محدوده مطلوب (پاک و قابل قبول) قرار داشته است.در یک مقایسه کلی در بازه پنجساله مدت مشابه، سال ۱۴۰۳ آلودهترین سال از منظر آلاینده ازن بوده و در کنار کاهش تعداد روزهای پاک، ۲ روز ناسالم برای گروههای حساس را تجربه کرده است. پس از آن، سال ۱۴۰۲ با ثبت ۱ روز ناسالم برای گروههای حساس در رده بعدی قرار میگیرد. در مقابل، سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ در این بازه زمانی روز آلودهای نداشتهاند، اما تعداد روزهای پاک آنها از امسال کمتر بوده است. این مقایسه نشان میدهد تهران در شروع سال جاری، در کنار مطلوبتر بودن غلظت اکثر آلایندههای معیار، از منظر آلاینده ازن نیز شرایط بهتری را پشت سر گذاشته است.
از سوی دیگر، در تهران روند افزایشی ازن سطحی عمدتاً از خردادماه و همزمان با تقویت تابش خورشید آغاز میشود؛ مقایسه غلظتهای ساعتی ازن در ۱۰ روز ابتدایی خرداد طی دو سال اخیر نیز نشان میدهد با وجود آنکه در هر دو سال تا این مقطع روزی با شرایط فراتر از شرایط قابل قبول ثبت نشده، اما در سال گذشته مقادیر ساعتی ازن در ساعات آفتابی میانی روز عموماً بالاتر از امسال بوده است. موضوعی که میتواند به معنای آغاز دیرتر و ملایمتر روند افزایش ازن در خرداد امسال و احتمالاً اثرگذاری شرایط جوی مساعدتر از جمله تعدیل دما و بروز ناپایداریهای جوی بیشتر در کنار کاهش پیشسازهای تولید این آلاینده در این دوره باشد. با این حال با گرمتر شدن هوا و افزایش تابش خورشید، احتمال افزایش دورههای غلظت بالای ازن در هفتههای پیش رو وجود دارد.
ازن در لایههای بالایی جو نقش حفاظتی دارد، اما ازن نزدیک سطح زمین یک آلاینده مضر است که با چشم دیده نمیشود و معمولاً نشانه ظاهری مشخصی ندارد. ازن سطحی برخلاف ذرات معلق و بسیاری از آلایندههای دیگر، مستقیماً از اگزوز خودرو یا دودکش خارج نمیشود، بلکه در هوای شهر و در اثر واکنشهای شیمیایی میان آلایندههای پیشساز ناشی از تردد و فعالیتهای شهری، در حضور نور خورشید و دمای بالا تشکیل میشود. به همین دلیل در روزهای گرم، آفتابی و کمباد احتمال افزایش آن بیشتر است.
الگوی زمانی افزایش ازن نیز معمولاً به گونهای است که از اواخر صبح روند رشد آغاز میشود و در ساعات میانی روز تا بعدازظهر به اوج نزدیک میشود و سپس با کاهش تابش خورشید در عصر و شب افت میکند. بر همین اساس، ساعات میانی روز و بعدازظهر در روزهای گرم و آفتابی زمان حساستری برای مواجهه با ازن به شمار میآید، بهویژه برای کسانی که فعالیت بدنی در فضای باز دارند.
قرارگیری در معرض ازن میتواند موجب تحریک چشم و گلو، سرفه، تنگی نفس، خسخس سینه، کاهش توان تنفسی هنگام فعالیت و تشدید علائم آسم و برخی بیماریهای قلبی-ریوی شود. کودکان و نوجوانان، سالمندان، مبتلایان به آسم و بیماریهای تنفسی، افراد دارای بیماریهای قلبی، زنان باردار و افرادی که ناگزیر از کار یا ورزش در فضای باز هستند، در روزهای با غلظت بالاتر ازن، حساستر محسوب میشوند.
شرکت کنترل کیفیت هوای تهران به شهروندان توصیه میکند در روزهای گرم و آفتابی، بهویژه در ساعات میانی روز تا بعدازظهر، فعالیت بدنی سنگین در فضای باز را کاهش دهند و در صورت امکان زمان ورزش، پیادهروی یا بازی کودکان را به ساعات اولیه صبح یا پس از غروب منتقل کنند. همچنین به گروههای حساس توصیه میشود در روزهایی که افزایش شاخص کیفیت هوا گزارش میشود، از حضور طولانی در فضای باز خودداری کنند و در صورت بروز علائمی مانند تنگی نفس یا سرفه، فعالیت را متوقف کنند. پیگیری روزانه شاخص کیفیت هوا از مسیرهای رسمی نیز میتواند به برنامهریزی بهتر برای تردد و فعالیت کمک کند.
