الفباخبر – ماه نزدیکترین همسایه کیهانی زمین است و انسان دلایل زیادی برای ساختن جانپناهی دائمی در ماه دارد. آیا ما میتوانیم در محیط متخاصم ماه زندگی کنیم؟
به گزارش الفباخبر ،مدتهاست که دانشمندان اکتشافات فضایی را روی ماه متمرکز کردهاند و در حال آمادهسازی تعدادی از ماهوارهها و فضاپیماها برایانجام مأموریتهای بزرگ روی ماه هستند. در سال ۱۹۵۹، فضاپیمای لونا ۲ از شوروی به اولین فضاپیمای رسیده به سطح ماه و اولین جسم انسانساختی تبدیل شد که با جرم آسمان دیگری برخورد میکند. سپس در سال ۱۹۶۹، ناسا درجریان ماموریت آپولو۱۱ برای اولین بار انسان روی سطح ماه فرود آورد.
برپایی کمپ دائمی بر روی کره ماه بسیار دشوارتر از فرستادن چند روزه فضانوردان به آنجا است. برخلاف فضانوردان آپولو، ساکنان همیشگی ماه نمیتوانند تمام جیره و منابع مورد نیاز خود را توسط موشک با خود حمل کنند و به ماه ببرند. در عوض، آن ها باید بسیاریاز آنچه را که برای زنده ماندن نیاز دارند، از منابع فرازمینی تأمین کنند. متأسفانه، سطح ماه بی حاصل است و منابعی برای تأمین نیازانسان در آن وجود ندارد. اما انسان با استفاده از نبوغ خود، میتواند این منابع را تقریباً به هرچیزی که برای زندگی نیاز دارد، تبدیل کند.
اولین فضا پیماییکه روی ماه فرود آمد، لونا ۲ از شوروی در ۱۳ سپتامبر ۱۹۵۹ بود که هیچ مسافری نداشت و در حین عکاسی روی ماهسقوط کرد. هیچ یک از فضاپیماهای لونا شوروی سرنشین نداشتند.
تنها ۲۴ انسان خوش شانس درطول ۹مأموریت آمریکایی از سال ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۲ به ماه سفر کردهاند. از این ۲۴ نفر، تنها ۱۲ نفر روی ماه فرود آمدند و روی سطح آن راه رفتند. همه ی مسافران ماه تا به امروز از ایالات متحده بودهاند. از زمان پایان برنامه آپولو در سال۱۹۷۲، ماه هیچ بازدید کننده انسانی نداشته است. مأموریت های بدون سرنشین به سطح ماه نیز در سال ۱۹۷۶ با کاوشگر لونا ۲۴شوروی پایان یافت، ولی در سال ۲۰۱۳ با ماموریت چانگای ۳ و ماهنورد یوتو از چین، از سر گرفته شد.
در دهه های اخیر، شرکت های فضایی نوظهور ازجمله اسپیس ایکس و بلو ارجین، ماه را به کانون توجه خود تبدیل کردهاند. فضاپیمای غول پیکر نسل بعدی اسپیس ایکس به نام استارشیپ، هرچند دراصل بهعنوان فضا پیمایی مریخی طراحی شده، از سوی ناسا بهعنوان ماه نشین برنامه آرامیش انتخاب شده و قرار است فضانوردان این سازمان را در ماموریتهای آرتمیس ۳ و ۴ به سطح قمری برساند. ازسوی دیگر، بلو ارجین نیز در همکاری با چند شرکت نامآشنای آمریکایی دیگر، ماهنشین دیگری ساخته که در ماموریت آرتمیس ۵ شرکت خواهد داشت. این دو ماهنشین احتمالا تا پایان دههی ۲۰۲۰ نخستین انسانها درطول بیش از نیم قرن گذشته را به سطح ماه حمل خواهند کرد.
آیا کره ماه میتواند خانه بعدی انسان باشد؟
آیا این چشم انداز میتواند به واقعیت بپیوندد؟ آیا ممکن است که شرایط مطلوب زندگی در ماه فراهم شود و بر فرض اگر این اتفاق رخ دهد، با یک نگاه واقع بینانه، چند انسان میتوانند در این کره غیرجذاب به زندگی بپردازند؟
ما به این سوال میتوانیم از زوایای مختلف پاسخ دهیم. اولین چیزی که باید در نظر گرفته شود، مساحت ماه است. مساحت سطح این کره، تقریبا 15.9 درصد مساحت زمین است (به استثنای آن بخشهای زمین که توسط اقیانوسها پوشانده شدهاند). از نظر فنی، اگربخواهیم ماه را بر اساس تراکم پرجمعیت ترین شهرهای زمین پر کنیم، میتوانیم بیش از چند بیلیون انسان را در آن جای دهیم.
اما مسئله، میزان جای دادن انسان ها بر روی سطح ماه نیست، سوال اصلی این است که این کره از چه تعداد انسان میتواند به شکلی پایدار پشتیبانی کند. و در این زمینه، ماه در مقایسه با زمین بدون شک حرفی برای گفتن ندارد.
داربی دایر (Darby Dyar)، یکی از دانشمندان ارشد انجمن اخترشناسی سیارهای ایالت آریزونا، در این رابطه میگوید:
ماه تهیتر از آن است که بتوان چیزی از آن بدست آورد. همه موجودات برای گسترش موقعیت زیست محیطی خود جستجو میکنند امااین «محیط» جدید که در واقع ماه است، برای زندگی انسانها بسیار سخت جلوه میکند.
برخلاف زمین، آب به شکل آزادانه بر روی ماه نمیبارد. یک مسئله مهم دیگر: ماه دارای یک اتمسفر با هوای قابل تنفس نیست. این قمرکره زمین، اکوسیستم های لازم برای پشتیبانی از زمین های کشاورزی را ندارد. ماه در برخورد با طوفان های خورشیدی هم آسیب پذیراست و از آنجایی که از حفاظت میدان مغناطیسی برخورد نیست، نمیتواند تابش الکترومغناطیسی فرستاده شده از سوی خورشید رامنحرف کند. وجود دمای شدید و دوره های طولانی شب و روز را هم به مشکلات اضافه کنید.
با این تفاسیر، شاید زندگی بر روی کره ماه غیرممکن به نظر برسد. اما با کمال تعجب، این گونه نیست. در واقع از نظر تئوری، ضرورات حیات انسان یعنی هوا، آب، غذا و پناهگاه در کره ماه قابل دسترسی است. اما چگونه؟
برای مثال هوا، برای آغاز و پشتیبانی از چند صد انسان بر روی ماه، میتوانیم هوا را به این کره انتقال داده و آن را به محیط بسته محل زندگی انسان ها پمپاژ کنیم. شاید این تئوری چندان منطقی به نظر نرسد اما در کوتاه مدت، از نظر هزینه، مقرون به صرفه خواهد بود. مارکوس لندگراف (Markus Landgraf)، مدیر پروژه ماه در آژانس فضایی اروپا در این رابطه میگوید:
انسان ها هوای زیادی مصرف نمیکنند و برای دورهای طولانی، نیازی به ساخت هوا در ماه نخواهد بود، میتوانیم آن را با خودمان ببریمو هزینه حمل و نقل آن قابل کنترلتر است.
اما اگر جمعیت افزایش پیدا کند، باید اکسیژن را در کره ماه تولید کنیم، فرایندی که بسیار پرخرج است. لندگراف البته به این نکته اشارهکرد که با پیشرفت اکتشافات فضایی در دهههای آتی، این پروسه میتواند مقرون به صرفه تر تمام شود.
احتمالا میدانید که پیشران فضاپیما به اکسیژن نیاز دارد. در نتیجه اگر تقاضا بالا برود، از نظر اقتصادی منطقی است که ژنراتورهای اکسیژن اختصاصی بر روی ماه ساخته شود تا نیروی محرکه راکت تامین گردد. این ایده باعث میشود تا هزینه تولید پایین آمده وساخت هوا برای ساکنان ماه ارزانتر شود.
و اما در مورد آب؟ تا چند دهه قبل، محققان بر این باور بودند که کره ماه به طور کامل خشک است. اما حالا میدانیم که بر روی سطح آن، میزان غافل گیر کننده ای از مایع وجود دارد.
داربی دایر در این رابطه میگوید:ما فکر میکنیم این آب از زمانی باقی مانده که ماه وجود آمد. ما همچنین میدانیم که ستارههایدنبالهدار، در فواصل معین بر روی سطح ماه تاثیر می گذارند. شواهد خوبی وجود دارد که این ستاره ها وقتی با ماه برخورد میکنند، هنوزبا خود تکه های یخ به همراه دارند.
یک منبع دیگر آب، از بادهای خورشیدی میتواند بدست بیاید. در مجموع، انسان ها در ماه با معضل آب مواجه نخواهند بود و از نظرآب، میتوان از جمعیت قابل توجهی پشتیبانی کرد. هماکنون نیز تکنولوژی هایی در ایستگاه فضایی بینالمللی طراحی شدهاند که می توانند از عرق، ادرار و آب حمام فضانوردان، آب آشامیدنی تولید کنند. این تکنولوژی میتواند به ساکنان ماه کمک کند تا منبع آبمناسبی داشته باشند.
اما حتی با بازیافت، این ذخایر آب، نامحدود نخواهند بود. بازیافت دوباره و دوباره آب، میزان آن را کم میکند و هر از چند گاهی بایدآب تازه به آنجا منتقل شود. این را هم باید اضافه کرد که استخراج آب از سطح ماه به وسیله خرد کردن صخره ها و بالا کشیدن یخ ازعمق، نیازمند هزینه برای مقادیر زیادی از انرژی است. مارکوس لندگراف در این رابطه میگوید:
احساس شخصی من این است که مهاجرت به ماه، به این بستگی دارد که با خودمان هیدروژن به آنجا ببریم یا خیر. حمل و نقل به آنجا هم پرخرج خواهد بود، نزدیک به 220 هزار دلار برای هر کیلومتر.
از آنجایی که نمیدانیم چه قدر آب در ماه وجود دارد، نمیتوان تعداد انسانهایی که میتواند پشتیبانی کند را تخمین زد. اما حداقلمیدانیم که این احتمال وجود دارد که بتواند منبع آب پایداری باشد. لندگراف همچنین تخمین زده است که ساکنان ماه در 5 تا 10 سالاول نیازی به استفاده از منابع آبی این کره نخواهند داشت. در این دوره 10 ساله، انتقال آب و بازیافت آن، ارزانتر خواهد بود.
در زمینه زراعت، ما میتوانیم شرایط مشابه زمین را در محیط های بسته با اکوسیستم مشابه، تقلید کنیم. با استفاده از نور خورشید و آب بازیافت شده، زمینهای کشاورزی ایجاد شده در ماه میتوانند غذای هزاران نفر را تامین کنند. تاکنون تحقیقات مختلفی در زمینه رشدمحصولات زراعی در فضا انجام شده و نتایج بدست آمده نشان میدهد که این کار قابل انجام است.
تمامی مواردی که تا اینجا در مورد آنها صحبت کردیم، تئوری بود. وقتی این پروسه ها را عملی کنیم، با مشکلات ناشناخته بسیاری رو بهرو خواهیم شد. اما حداقل بر روی کاغذ، منابع طبیعی میتوانند صدها هزار و حتی میلیون ها نفر را بر روی ماه پشتیبانی کنند. بنابراین، چرا همین حالا صدها نفر از ما در کره ماه زندگی نمیکنند؟
زیرا بزرگترین محدودیت های ساخت یک کلونی انسانی، تنها به منابع طبیعی خلاصه نمیشود. در واقع بزرگترین مشکل، حمل و نقل انسان ها به آنجا با فضا پیما است. انجام این کار به شکلی که از نظر اقتصادی هم به صرفه باشد، نیازمند جهشهای بزرگ در زمینهفناوری است، مانند اختراع آسانسورهای فضایی. اگر این تکنولوژی ها را داشته باشیم، آن گاه انتقال دهها هزار انسان به کره ماه آسان خواهد شد. لندگراف در این رابطه میگوید:در واقع، مشکل اصلی محدودیت آب نیست، حمل و نقل است.
لندگراف میگوید که برای دریافت سرنخ های بیشتر در رابطه با سکونت انسانها، میتوان به جنوبگان (Antarctica) نگاه کرد. جنوبگانقارهای در قطب جنوب کره زمین است و سردترین بخش زمین به حساب میآید. این قاره در واقع شباهت زیادی به ماه میتواند داشتهباشد. جنوبگان خانه 1 تا 4 هزار محقق است که باید با سرما مقابله کرده و در شرایط بسیار سخت، بتوانند پژوهشهای خود را انجامدهند. این میتواند به ما این ایده را دهد که در دههها آتی، کره ماه میتواند میزبان چه تعداد انسان باشد: به جای میلیونها یامیلیاردها، شاید چند هزار نفر.
حتی این جمعیت هم به تدریج کمتر خواهد شد و به مرور زمان، رباتهای ارزان و کارآمدتر جایگزین میشوند. داربی دایر در این رابطه می گوید:با بهتر شدن تکنولوژی، دلیل زیادی وجود ندارد که یک انسان را برای انجام تحقیقات علمی بفرستید.
با این حال نمیتوان گفت که رویای ما از به وجود آوردن شهرهایی در کره ماه به پایان رسیده است. ما نباید یک فاکتور مهم را فراموشکنیم: گرایش غیرقابل توقف انسان نسبت به اکتشاف. این میتواند در نهایت به نسلی در آینده منجر شود که به ماه مهاجرت کرده و درآنجا، کلونیهای انسانی بر پا میکنند. لندگراف در این رابطه میگوید: «انسانها از معدود موجوداتی به حساب میآیند که همیشه درحال اکتشاف هستند، حتی زمانی که نیازی به این کار نیست. ما تا اینجا با این استراتژی موفق بودهایم. آیا منطقی است که آن را تغییردهیم؟ این طور فکر نمیکنم».
انتهای پیام
