افزایش هجوم مردم به بانکها و برداشت نقدی، نشانه کاهش اعتماد به شبکه بانکی در سایه جنگ، شایعات و نااطمینانی اقتصادی است.
به گزارش الفباخبر، در هفتههای اخیر، صفهای طولانی مقابل شعب بانکی و خودپردازها به صحنهای آشنا در شهرها تبدیل شده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند ریشه این رفتار کمسابقه را باید در فضای پرتنش یک ماه گذشته جستوجو کرد؛ فضایی که با اعتراضات دیماه و درگیریهای نظامی ۱۲روزه، ذهنیت عمومی را بهشدت تحت تأثیر قرار داد.
تجربهای تلخ از بحران و قطع دسترسی مالی
هک گسترده زیرساختهای بانک سپه در اوج درگیریها و قطع دسترسی میلیونها نفر به حسابهایشان، شوک بزرگی به جامعه وارد کرد. این اتفاق برای بسیاری یک پیام روشن داشت: در شرایط بحرانی، اتکا صرف به کارت بانکی میتواند خطرناک باشد.
روایت شهروندان از روزهای بیپولی دیجیتال
مرتضی، ۳۸ ساله، که مقابل یکی از شعب بانک ملی ایستاده، میگوید:
«آن چند روز جنگ، همهچیز قفل شده بود. کارتخوان نانوایی کار نمیکرد، پمپبنزینها فقط پول نقد میخواستند و ما که همهچیزمان در اپهای بانکی بود، دستمان بسته شده بود. حالا با شنیدن دوباره حرف جنگ، ترجیح میدهم آماده باشم؛ اسکناس در خانه حس امنیت میدهد.»
ایرانچک ۵۰۰ هزار تومانی؛ راهکار یا هشدار پنهان؟
بانک مرکزی برای کنترل وضعیت، توزیع گسترده ایرانچکهای ۵۰۰ هزار تومانی را در دستور کار قرار داده است. اما مشاهدات میدانی نشان میدهد این اقدام، بهجای آرامکردن بازار، برای برخی شهروندان نشانهای از تشدید بحران تلقی شده است.
شکاف میان نیاز واقعی و سقف برداشت
یک کارشناس بانکی میگوید:
«وقتی سقف برداشت خودپردازها ۳۰۰ هزار تومان است اما هزینه یک خرید ساده خانوار به چند میلیون تومان میرسد، طبیعی است که مردم به باجهها هجوم بیاورند. رشد ۴۹ درصدی تقاضای اسکناس در ماههای اخیر، علامت واضح کاهش اعتماد عمومی است.»
خودپردازهای خالی و محدودیتهای نانوشته
بررسیهای میدانی در نقاط مختلف تهران نشان میدهد برخی شعب، بهصورت غیررسمی سقف برداشت روزانه را بین ۳ تا ۵ میلیون تومان تعیین کردهاند. مدیر یکی از شعب بانکی میگوید:
«نقدینگی صندوقها خیلی زود تمام میشود. حتی کسانی که نیاز فوری ندارند، با دیدن صف، ترغیب میشوند پولشان را نقد کنند. این رفتار از ترس میآید، نه نیاز واقعی.»
اسکناسهای کمارزش در اقتصاد پرتورم
در کنار این موضوع، بسیاری از خودپردازها یا امکان برداشت وجه را غیرفعال کردهاند یا فقط اسکناسهای ۱۰ و ۲۰ هزار تومانی میدهند؛ مبالغی که در شرایط تورمی فعلی، حتی برای خرید چند قلم کالای ساده هم کافی نیست.
نگرانی از آینده بانکها؛ شایعه یا واقعیت؟
فراتر از سایه جنگ، شایعات مربوط به ناترازی شدید بانکها نیز به نگرانیها دامن زده است. در فضای ملتهب اخیر، خبرهای تأییدنشده درباره احتمال ورشکستگی برخی بانکها یا مسدود شدن حسابها، باعث شده بخشی از طبقه متوسط هم به صف برداشت نقدی بپیوندند.
تغییر مسیر پول؛ از حساب بانکی تا گاوصندوق خانگی
یکی از مراجعان بانکهای خصوصی میگوید:
«میگویند ممکن است حسابهای بزرگ محدود شود یا مالیات ناگهانی بگیرند. ترجیح میدهم پولم را نقد کنم و به طلا یا ارز تبدیل کنم. دیگر بانک جای امنی برای حفظ ارزش پول نیست.»
پیامدهای اقتصادی خروج پول از بانکها
از نگاه اقتصاد کلان، خروج گسترده اسکناس از شبکه بانکی یک زنگ خطر جدی است. وقتی پول از سیستم رسمی خارج میشود، بانک مرکزی ابزارهای خود برای مدیریت نقدینگی و مهار تورم را از دست میدهد. گردش سریع پول در بخش غیررسمی میتواند موج جدیدی از افزایش قیمتها را رقم بزند.
خطر قفلشدگی نقدینگی
تحلیلگران هشدار میدهند اگر تا پایان بهمنماه، ثبات و اعتماد به شبکه بانکی بازنگردد، احتمال بروز پدیده قفلشدگی نقدینگی وجود دارد؛ وضعیتی که در آن بانکها توان پاسخگویی به مطالبات روزمره مردم را ندارند و این میتواند زمینهساز تنشهای اقتصادی تازهای شود.
در شرایطی که سایه نااطمینانی و تهدید خارجی بر جامعه سنگینی میکند، بسیاری از شهروندان اسکناس را بهعنوان آخرین ابزار امنیت مالی انتخاب کردهاند؛ انتخابی که بیش از هر چیز، نشانه بحران اعتماد است.
