اصل وجودی ارتباط بین علم و اخلاق حقیقتی انکارناپذیر است بهطوریکه هر چه بر معرفت جامعه اضافه گردد به صفات پسندیده و اعمال شایسته جامعه افزوده خواهد شد و در نتیجه از آثار زیانبار و پیامدهای منفی اعمال زشت و صفات اخلاقی ناپسند در آن جامعه به مراتب کاسته خواهد شد.
به گزارش الفباخبر، علم در تربیت اخلاقی جامعه مؤثر است چرا که جامعه را به سمت اخلاق پسندیده سوق میدهد. زشتیها جای خود را به زیباییها میدهند و بسیاری از مفاسد اخلاقی جای خود را به محاسن اخلاقی در جامعه میدهد، چرا که علم و حکمت سرچشمه فضیلت اخلاقی است و جهالت و نادانی منشأ زایل اخلاقیات و تنها راه دفع شر و بیاخلاقی در جامعه گسترش علم و دانش در جامعه و بالطبع افزایش سطح افکار جامعه است.
البته سقراط معتقد است که انسان اگر خیر و خوبی را تشخیص دهد هیچگاه به سراغ شر و بدی نمیرود.
بدین ترتیب افزایش سطح آگاهی یک جامعه تأثیر زیادی در گسترش اخلاق آن جامعه دارد و بالعکس. بعنوان مثال در جوامعی که از علم و دانش کمتری برخوردارند مسائل اخلاقی کمتر رعایت میشود و جرایم در آنجا بیشتر مشهود است.
جوامع جاهل و ناآگاه به خاطر عدم شناخت حقایق و نتایج مفاسد و رذایل اخلاقی در دام بسیاری از رذایل اخلاقی گرفتار میشوند. بعنوان مثال بخل، حرص، حسادت، لجاجت و سوءظن همگی از جهل و نادانی سرچشمه میگیرند نه از علم و معرفت.
البته از نظر نباید غفلت کرد که هر علمی هم دارای آثار مثبت و سازنده نیست.
در پایان نتیجه میگیریم که میان علم و اخلاق رابطه عمیق برقرار است. یعنی هنگامی که جامعه از خوبی و بدی اعمال و صفات اخلاقی آگاه گردد و آثار و پیامدهای هر یک از صفات «فضیلت» و «رذیلت» را بداند، بیشک به سوی بدی و شرارت نخواهد رفت و در مجموع تربیت و پرورش جامعه بیشتر خواهد شد و چنین جامعهای قطعاً کمتر دچار جرم و جنایت و بزهکاری خواهد شد.
در واقع بسیاری از اعمال زشت و بیاخلاقیها از ناآگاهی سرچشمه میگیرد. به همین دلیل اگر علم و آگاهی جای جهل و نادانی را بگیرد و به تعبیر دیگر سطح فرهنگ جامعه بالا رود، بسیاری از رذایل جای خود را به زیباییها میدهند و بسیاری از مفاسد اخلاقی جای خود را به محاسن اخلاقی میدهد، ولی باید توجه داشت این مسأله کلیت کامل ندارد.
وقایع اجتماعی و خانوادگی اخیر در حوزه مردان سیاست نشان داد که جامعه ایران نیازمند افزایش علم و معرفت و آگاهیست چرا که با داشتن علم و خرد و اطلاع از حریم شخصی، خصوصی و خانوادگی افراد اعم از افراد عادی جامعه، هنرمندان و یا سیاستمداران اصول اخلاقی در افشای حریم خصوصی آنها رعایت میشود.
وقایع اخیر در بیآبرویی فرزند یکی از سیاستمداران کشورمان نه توجیه اخلاقی دارد و نه توجیه قانونی. هر کسی که اقدام به افشای چنین حرکتی با هر دلیلی اعم از نشان دادن تبعیض و نابرابری و یا تحمیلگرایی داشته است، اقدام زشت اخلاقی انجام داده است چرا که ما پیرو مکتبی هستیم که پرچمدار این مکتب امام علی (ع) اذعان فرموده که هدف وسیله را توجیه نمیکند.
امید به روزی که نسبت به موارد اخلاقی در حریم اجتماعی جامعه توجه بیشتری داشته باشیم.
رحمان حسنی
دبیر کل انجمن اخلاق کسب و کار و مسئولیت اجتماعی ایرانیان
