اسماعیل رمضانی، معاون ارتباطات معاون اول رئیسجمهور شهید، جزئیاتی نزدیک از مدیریت بحران دولت پس از سانحه سقوط بالگرد شهید رئیسی را تشریح کرد.
به گزارش الفباخبر، برای بسیاری، حادثه سقوط بالگرد حامل شهید رئیسی و همراهانش، تنها یک خبر تلخ و ناگهانی بود؛ اما در پشت صحنه این رخداد، مجموعهای از تصمیمهای فوری، جلسات فشرده، مدیریت بحران و تلاش برای حفظ ثبات کشور جریان داشت؛ روزهایی که دولت سیزدهم در شرایطی کمسابقه، همزمان باید کشور را اداره میکرد، افکار عمومی را آرام نگه میداشت و مقدمات انتقال قانونی قدرت را فراهم میساخت.اسماعیل رمضانی، معاون ارتباطات دفتر معاون اول رئیسجمهور در دولت سیزدهم و نویسنده کتاب «۷۲ روز؛ یک روایت نزدیک؛ از سقوط بالگرد رئیسی تا تحلیف جانشین»، در گفتوگویی تفصیلی با خبرنگار فارس، از نخستین لحظات اعلام مفقود شدن بالگرد رئیسجمهور تا جلسات شبانه مدیریت بحران، چگونگی اداره دولت پس از شهادت رئیسجمهور، برگزاری انتخابات در ۵۰ روز و تلاش برای حفظ ثبات اقتصادی و سیاسی کشور.وی که در متن تصمیمگیریها و تحولات آن مقطع حضور داشته، در این گفتوگو تلاش کرد روایتی مستند و بیواسطه از یکی از حساسترین دورههای تاریخ معاصر جمهوری اسلامی ارائه کند؛ روایتی از ۷۲ روز پرالتهاب که به گفته او، ثبت و ماندگاری آن برای آیندگان و تجربهاندوزی در مدیریت بحران ضروری بوده است.
معاون ارتباطات دفتر معاون اول رئیسجمهور در دولت سیزدهم و نویسنده کتاب «۷۲ روز؛ یک روایت نزدیک؛ در این نشست که به مناسبت دومین سالگرد شهادت آیت الله رئیسی برگزار شد، گفت: این کتاب روایت مستند یکی از بحرانیترین مقاطع تاریخ جمهوری اسلامی است؛ دورهای که کشور پس از حادثه سقوط بالگرد رئیسجمهور، هم با خلأ مدیریت کلان مواجه شد و هم باید در بازه زمانی مقرر در قانون اساسی، آیین انتقال قدرت را پشت سر میگذاشت.وی با اشاره به تجربه مشابه دهه ۶۰ و شهادت رئیسجمهور و نخستوزیر وقت افزود: در جستوجو برای یافتن مستندات و تجربههای مکتوب آن دوران، تقریباً هیچ روایت دقیقی از جزئیات مدیریت کشور در شرایط بحرانی پیدا نکردیم. همین خلأ باعث شد تصمیم بگیرم وقایع این دوره را بهصورت دقیق و مستند ثبت کنم تا برای آیندگان و مدیران آینده، تجربهای قابل استفاده باقی بماند.رمضانی با بیان اینکه نگارش این کتاب از علاقه شخصی او به «ژانر مرگ شخصیتهای مشهور» نیز تأثیر گرفته است، اظهار داشت: پیش از این نیز چندین کتاب در این حوزه نوشتهام؛ از جمله آثاری درباره مرتضی پاشایی، آیتالله هاشمی رفسنجانی، شهید حاج قاسم سلیمانی، عباس کیارستمی و محمدعلی نجفی. به گفته او، کتاب «۷۲ روز» نیز ادامه همین مسیر روایی و مستندسازی است.وی درباره روند نگارش کتاب توضیح داد: به واسطه مسئولیتی که در دولت داشتم، از نزدیک در جریان اتفاقات و تصمیمات قرار داشتم و همزمان به دلیل سابقه رسانهای، تحولات بیرونی و فضای سیاسی و رسانهای کشور را نیز دنبال میکردم. تلاش کردم روایتی جامع، بدون حذف رویدادها و فارغ از گرایشهای سیاسی ارائه دهم تا هیچ بخش مهمی از این مقطع تاریخی نادیده نماند.
نویسنده کتاب «۷۲ روز» تأکید کرد: در نگارش این اثر سعی کردم تا حد ممکن به عینیتگرایی و پرهیز از قضاوت وفادار بمانم. حتی در بیان اسامی افراد نیز از القاب و عناوین رایج استفاده نکردم تا متن از هرگونه سوگیری دور باشد.رمضانی با اشاره به حجم ۷۴۲ صفحهای کتاب گفت: بارها تلاش کردیم بخشی از مطالب را حذف کنیم تا حجم کتاب کاهش یابد، اما هر بار به این نتیجه رسیدیم که حذف هر قسمت، به کامل بودن روایت آسیب میزند. به همین دلیل کتاب در همین قالب منتشر شد تا تصویری جامع از آن ۷۲ روز حساس ارائه کند.وی در ادامه با اشاره به شرایط کشور پس از حادثه سقوط بالگرد رئیسجمهور تصریح کرد: با وجود خلأ بهوجودآمده، کشور بدون بحران جدی اداره شد و آیین انتقال قدرت بهخوبی انجام گرفت. در این دوره حتی ثبات اقتصادی و آرامش نسبی در عرصههای مختلف حفظ شد و کشور بدون اختلال جدی به مسیر خود ادامه داد.رمضانی همچنین گفت: این کتاب از صبح روز حادثه آغاز میشود؛ روزی که معاون اول رئیسجمهور برای بررسی وضعیت سیل در مشهد حضور داشت و همزمان رئیسجمهور به تبریز سفر کرده بود. از همان لحظات نخست، مجموعه اتفاقات و تصمیمات ثبت و روایت شده تا تصویری دقیق از مدیریت کشور در آن شرایط بحرانی در اختیار مخاطبان قرار گیرد.روایی از ساعات بحرانی پس از حادثه بالگرد رئیسجمهوراسماعیل رمضانی، معاون ارتباطات دفتر معاون اول رئیسجمهور در دولت سیزدهم و نویسنده کتاب «۷۲ روز؛ یک روایت نزدیک»، جزئیات تازهای از ساعات اولیه پس از حادثه سقوط بالگرد رئیسجمهور و نحوه مدیریت کشور در آن شرایط بحرانی را تشریح کرد.
وی با اشاره به روز حادثه گفت: صبح آن روز معاون اول رئیسجمهور برای پیگیری وضعیت سیل مشهد و شرکت در جلسه مدیریت بحران به این شهر سفر کرده بود و قرار بود پیش از ظهر برای اداره جلسه هیئت دولت به تهران بازگردد. همزمان رئیسجمهور نیز عازم تبریز شده بود.رمضانی افزود: «در همان لحظات اولیه ورود به ساختمان دولت، خبر رسید که از بالگرد رئیسجمهور اطلاعی در دست نیست و احتمال وقوع حادثه وجود دارد. شرایط بسیار مبهم و شوکهکننده بود، اما با وجود این فضای سنگین، محمد مخبر وارد جلسه هیئت دولت شد و اداره جلسه را برعهده گرفت تا اخبار تکمیلی برسد.»به گفته وی، با دریافت گزارشهای جدید و جدیتر شدن احتمال وقوع سانحه، فضای دولت و حاکمیت به سمت مدیریت بحران تغییر کرد. او گفت: «فشار روانی شدیدی بر همه مسئولان حاکم بود. بسیاری از وزرا و اعضای دولت بهشدت متأثر شده بودند و برخی از آنها در جلسه گریه میکردند. شرایط برای همه شوکهکننده بود.»رمضانی ادامه داد: «جلسات مدیریت بحران تا شب ادامه داشت. شب میلاد امام رضا (ع) بود و در نمازخانه ساختمان دولت، نماز جماعت به امامت وزیر اطلاعات برگزار شد. در همان فضا یکی از همکاران که سابقه مداحی داشت، چند بیت مداحی خواند و فضای عجیبی از حزن و اندوه بر جلسه حاکم شد؛ بهگونهای که بسیاری از حاضران اشک میریختند.»وی با اشاره به ادامه جلسات تا بامداد روز بعد اظهار داشت: «تقریباً هیچکس آن شب ساختمان دولت را ترک نکرد. همه مشغول پیگیری عملیات جستوجو و تصمیمگیری برای مدیریت شرایط بودند. حوالی ساعت پنج صبح تصاویر اولیه از محل سقوط رسید و مشخص شد حادثه منجر به شهادت رئیسجمهور و همراهان شده است.»
نویسنده کتاب «۷۲ روز» درباره نحوه اعلام رسمی خبر شهادت رئیسجمهور نیز توضیح داد: «در همان ساعات اولیه درباره اعلام رسمی خبر تردیدهایی وجود داشت و مسئولان میخواستند اطمینان کامل حاصل شود. پس از تماس با رئیس جمعیت هلالاحمر و تأیید شناسایی پیکرها، بیانیه رسمی دولت صادر و خبر شهادت اعلام شد.»رمضانی یکی از دشوارترین لحظات آن روزها را برگزاری جلسه هیئت دولت در صبح پس از اعلام شهادت رئیسجمهور عنوان کرد و گفت: «صبح همان روز جلسه هیئت دولت طبق روال برگزار شد. زمانی که آقای مخبر وارد جلسه شد، تقریباً همه اعضای دولت گریه میکردند. ایشان پس از سخنانی درباره شرایط کشور تأکید کرد که اعضای دولت باید احساسات خود را در همان جلسه تخلیه کنند و پس از خروج از جلسه، بدون نشان دادن ضعف، اداره کشور را ادامه دهند.»وی افزود: «تأکید اصلی بر این بود که هیچ خللی در اداره کشور ایجاد نشود و مردم در حوزه معیشت، اقتصاد و امنیت دچار مشکل نشوند؛ بهگونهای که روند اداره کشور ادامه پیدا کند، گویی رئیسجمهور همچنان در حال انجام مسئولیتهای خود است.»مدیریت بحران پس از سانحه بالگرد و نقش روسیه در ساعات نخست حادثهاسماعیل رمضانی در ادامه با تشریح جزئیات روزهای ابتدایی پس از سانحه بالگرد رئیسجمهور، از ثبات کشور در آن مقطع بحرانی و همچنین پیگیری ویژه روسیه برای امدادرسانی سخن گفت.وی اظهار داشت: «با وجود شرایط بحرانی، کشور در حوزههای اقتصادی، سیاسی و امنیتی ثبات قابل توجهی را تجربه کرد و همین مسئله کمک کرد فرآیند انتقال قدرت بدون ایجاد اختلال جدی انجام شود.»
رمضانی با اشاره به واکنش روسیه در ساعات اولیه حادثه افزود: «برخلاف برخی تصورات، روسها از همان لحظات نخست بهصورت جدی پیگیر حادثه بودند و آمادگی کامل خود را برای کمک اعلام کردند. آقای پوتین یک دستیار ویژه برای پیگیری همکاریهای ایران و روسیه تعیین کرده بود که پیشتر بارها به تهران سفر کرده و مسئول هماهنگی پروژههای مشترک بود.»به گفته وی، این مقام روسی در همان ساعات اولیه چندین بار با آقای مخبر تماس گرفته و پیام ویژه ولادیمیر پوتین را منتقل کرده است. رمضانی گفت: «در تماسها اعلام شد که به دستور پوتین، وزارت دفاع و نیروهای امدادی روسیه برای کمک بسیج شدهاند. حتی گفته شد دو فروند هواپیمای ایلیوشین به همراه نیروهای حرفهای امداد کوهستان و تجهیزات ویژه، آماده اعزام به تبریز هستند.»وی ادامه داد: «همچنین اعلام شده بود از پایگاه روسیه در ارمنستان نیز تجهیزات و بالگردهای دارای قابلیت دید در شب به منطقه اعزام خواهند شد تا در صورت نیاز عملیات امدادرسانی تسریع شود.»رمضانی با اشاره به تماس تلفنی پوتین پس از اعلام رسمی شهادت رئیسجمهور اظهار داشت: «رئیسجمهور روسیه در گفتوگو با آقای مخبر عمیقاً ابراز ناراحتی کرد و گفت شخصاً آقای رئیسی را از دست داده است. او تأکید داشت که شهید رئیسی برای روسیه یک شریک قابل اعتماد بوده و پروژههای مشترک دو کشور باید ادامه پیدا کند.»
نویسنده کتاب «۷۲ روز» در ادامه به روایت برگزاری نخستین جلسه هیئت دولت بدون حضور رئیسجمهور پرداخت و گفت: «آن زمان تقریباً همه اعضای تیم رئیسجمهور هنوز در تبریز بودند و امکانات لازم در تهران کامل نبود. حتی پیدا کردن یک عکس مناسب از رئیسجمهور برای قرار دادن در جلسه دولت دشوار شده بود.»وی افزود: «در نهایت با جستوجو در اینترنت، تصویری از رئیسجمهور پیدا و چاپ شد. سپس عکس را داخل قاب یکی از احکام اداری قرار دادیم و مقابل صندلی رئیسجمهور گذاشتیم. روی صندلی نیز پارچه مشکی انداختیم. همین اقدام برای صندلی حسین امیرعبداللهیان وزیر شهید خارجه نیز انجام شد.»رمضانی گفت: «تصویری از آن جلسه پیش از ورود وزرا ثبت شد و بهسرعت در رسانهها منتشر شد؛ تصویری که صندلی خالی رئیسجمهور با قاب عکس و نوار مشکی را نشان میداد و بازتاب گستردهای داشت.»وی همچنین درباره جلسات بعدی دولت توضیح داد: «حتی جلسه دوم دولت نیز ساعت شش صبح و پیش از آغاز مراسم حضور هیئتهای خارجی برگزار شد تا هماهنگیهای لازم برای میزبانی از مقامات و سران کشورها انجام شود.»رمضانی با اشاره به نحوه اداره دولت در آن مقطع خاطرنشان کرد: «محمد مخبر در تمام آن دوره ترجیح داد در دفتر معاون اول باقی بماند و از همانجا امور کشور را مدیریت کند. تقریباً همه جلسات، دیدارها و تصمیمگیریها در همان ساختمان انجام میشد.»
او یکی از چالشهای عجیب روزهای نخست را تعیین عنوان رسمی برای محمد مخبر دانست و گفت: «در ابتدا مشخص نبود باید از چه عنوانی برای ایشان استفاده شود. رسانهها تعابیر مختلفی مانند مدیر قوه مجریه یا کفیل ریاستجمهوری بهکار میبردند. پس از مشورتهای حقوقی و رسانهای، نهایتاً عنوان “سرپرست ریاستجمهوری” انتخاب شد؛ عنوانی که در آن مقطع عملاً ابداع و تثبیت شد.»مدیریت ۷۲ روزه دولت پس از شهادت رئیسجمهورمعاون ارتباطات دفتر معاون اول رئیسجمهور در دولت سیزدهم با تشریح نحوه اداره کشور پس از شهادت رئیسجمهور، از تصمیمگیریهای فوری برای حفظ ثبات کشور، مدیریت انتخابات و نقش محمد مخبر در عبور از آن مقطع بحرانی سخن گفت.رمضانی با اشاره به نخستین ساعات پس از حادثه گفت: «وقتی آقای مخبر از دیدار با رهبر انقلاب به ساختمان دولت بازگشت، در چهره ایشان بیش از هر چیز عزم و تمرکز دیده میشد. از همان لحظه نخست، جلسات ویژه برای مدیریت شرایط آغاز شد و یکی از اولین اقدامات، تشکیل جلسه فوری با تیم اقتصادی دولت بود.»وی افزود: «وزیر اقتصاد، وزیر جهاد کشاورزی و رئیس کل بانک مرکزی بلافاصله فراخوانده شدند تا درباره کنترل بازار، تأمین کالاهای اساسی، وضعیت ارز و جلوگیری از التهاب اقتصادی تصمیمگیری شود. تأکید اصلی این بود که مردم در حوزه معیشت و اقتصاد دچار مشکل نشوند.»نویسنده کتاب «۷۲ روز» ادامه داد: «در تمام آن دوره، مهمترین دستور آقای مخبر این بود که هیچ خللی در اداره کشور ایجاد نشود. حتی درباره حضور در انتخابات نیز معتقد بود که وظیفه اصلیاش در آن مقطع، اداره کشور و رساندن دولت به زمان انتقال قانونی قدرت است، نه ورود به رقابتهای انتخاباتی.»
رمضانی از تشکیل کمیتههای تخصصی در همان روزهای ابتدایی خبر داد و گفت: «کمیتههای اقتصادی، رسانهای، امنیتی و سیاسی با حضور وزرا و مدیران ارشد تشکیل شد و هرکدام مأموریت مشخصی داشتند. این کمیتهها موظف بودند روزانه گزارش ارائه کنند و در صورت بروز مشکل، بدون معطلی تصمیمگیری و اقدام شود.»وی همچنین به برخی توصیههای دولت در حوزه مسائل اجتماعی اشاره کرد و افزود: «در جلسات دولت تأکید میشد که دستگاههای اجرایی، انتظامی و امنیتی مراقب نوع برخوردها با مردم باشند تا فضای همدلی و وحدت ایجادشده در جامعه آسیب نبیند.»رمضانی برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در بازه زمانی کوتاه را یکی از دشوارترین مأموریتهای آن دوره توصیف کرد و گفت: «برگزاری دو مرحله انتخابات ریاستجمهوری در ۵۰ روز، از نظر اجرایی، امنیتی و سیاسی بسیار سخت بود. اما تلاش شد انتخابات با نهایت دقت، سلامت و آرامش برگزار شود تا کشور بدون حاشیه وارد مرحله انتقال قدرت شود.»وی در ادامه با اشاره به شیوه مدیریتی دولت سیزدهم اظهار داشت: «یکی از ویژگیهای آن دوره، حساسیت شدید نسبت به مسائل معیشتی مردم بود. بسیاری از تصمیمها حتی نیمهشب و بدون معطلی گرفته میشد. اگر گزارشی از مشکل یا بحران به دست مسئولان میرسید، رسیدگی به آن به صبح یا جلسه بعد موکول نمیشد.»رمضانی افزود: «در جلسات متعدد، اگر مسئولی پاسخ قانعکننده ارائه نمیکرد یا روند کار مطلوب نبود، این نارضایتی بهصراحت بیان میشد و پیگیری تا رسیدن به نتیجه ادامه پیدا میکرد.»
معاون ارتباطات دفتر معاون اول رئیسجمهور در دولت سیزدهم در پایان تأکید کرد: «اداره کشور کار بسیار پیچیدهای است و حل مشکلات بدون همراهی متقابل مردم و دولت ممکن نیست. مردم باید احساس کنند مسئولان برای حل مشکلات تلاش میکنند و دولت نیز باید این تلاشها را بهدرستی برای جامعه تبیین کند تا امید و همراهی حفظ شود.»
منبع؛ فارس
